เลขา TSPCA องค์กรการกุศลต้องตรวจสอบได้
วันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ประเด็นร้อนแรงในสังคมไทยเกี่ยวกับ ในการแฉกันไปมาของ มูลนิธิวอชด็อก ไทยแลนด์” (WDT) เรื่องการนำเงินบริจาคกว่า 31 ล้านบาท ไปใช้ส่วนตัว กำลังเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก ทั้งปมเบิกเงินไปศัลยกรรมจมูก ซื้อรถ ไปเที่ยว เงินเดือนค่าจ้างที่ปรึกษา รวมค่าใช้จ่ายส่วนตัวจิปาถะ รวมทั้งที่โอนให้คนใกล้ชิด จึงเกิดคำถามจากสังคมเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมของมูลนิธิดังกล่าว รวมทั้งการตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับวิธีการบังคับใช้พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 ด้วย เพราะขณะนี้มีกระแสผู้เสียหายจำนวนหนึ่งร้องเรียนเกี่ยวกับการดำเนินงานของมูลนิธิที่สร้างความเสียหายให้กับสัตว์และเจ้าของด้วย
ผู้สื่อข่าวไปสอบถาม ดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล เลขาธิการและผู้อำนวยการสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ เกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว โดยได้แสดงความคิดเห็นส่วนตัวว่า สำหรับประเด็นปัญหาภายในของมูลนิธิที่มีการกล่าวหากันและกัน ไม่ว่าปัญหาการทุจริตภายใน การยักยอกทรัพย์ของมูลนิธิ หรือการฉ้อโกงประชาชนนั้น ขณะนี้ทราบว่า มีการร้องทุกข์กล่าวโทษไว้แล้ว ก็คงต้องเป็นไปตามกระบวนการกฎหมาย ต่อไป
ส่วนข้อสงสัยประเด็นการจ้างที่ปรึกษาของมูลนิธิ ด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง เช่น กรณีจ้างที่ปรึกษากฎหมาย (ที่ไม่ได้จบกฎหมาย) และไม่ใช่กรรมการเดือนละ 30,000 บาท รวมทั้งจ้างประธานมูลนิธิเดือนละ 15,000 บาท สามารถทำได้หรือไม่
ดร.สาธิต เห็นว่า ถ้าตามหลักกฎหมายทั่วไป การแต่งตั้งที่ปรึกษามูลนิธิ ถ้าปฏิบัติตามข้อบังคับของมูลนิธิและระเบียบการเงินขององค์กรและได้รับอนุมัติจากจากประชุมคณะกรรมการมูลนิธิ (หรือผู้มีอำนาจลงนามตามข้อบังคับ) การแต่งตั้งที่ปรึกษามูลนิธิ สามารถดำเนินการและจ่ายค่าจ้างเป็นรายเดือนได้ จะเหมาะสมหรือไม่ก็อีกเรื่องหนึ่ง
สำหรับประธานหรือกรรมการมูลนิธิ หลักกฎหมายกำหนดให้บุคคลที่เป็นประธานหรือคณะกรรมการมูลนิธิ ไม่มีสิทธิได้รับเงินเดือนหรือค่าตอบแทนในฐานะกรรมการ เนื่องจากการเป็นกรรมการมูลนิธิมีหน้าที่บริหารกิจการและดำเนินงานเพื่อสาธารณประโยชน์โดยไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อแบ่งปันกำไร เว้นแต่มีเหตุจำเป็นและผ่านมติที่ประชุมคณะกรรมการอย่างโปร่งใส
แต่ข้อเท็จจริงเท่าที่ปรากฏพบว่ามูลนิธิดังกล่าวที่มีการพูดถึงกัน ไม่มีการประชุมและรายงานการประชุม ปลอมลายเซ็นกัน ในส่วนนี้คิดว่า การแต่งตั้งที่ปรึกษาและประธานมูลนิธิ และมีการจ่ายค่าจ้างตอบแทนกันเป็นเงินเดือนประจำ อาจไม่ชอบละเมิดกฎหมายในการดำเนินการของมูลนิธิ รวมทั้งการปลอมลายเซ็นกรรมการมูลนิธิ มีความผิดฐาน ปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอม ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264 – 268 รวมถึงอาจพ่วงความผิดอาญาและแพ่งฐานอื่น ๆ ตามวัตถุประสงค์ที่นำเอกสารนั้นไปใช้ แม้เจ้าของลายเซ็นจะยินยอมให้เซ็นแทนก็ยังถือว่ามีความผิดทางอาญา
ส่วนการเบิกจ่ายเงินมูลนิธิ ต้องผู้มีอำนาจลงนามเบิกจ่าย เป็นบุคคลที่คณะกรรมการมูลนิธิมีมติแต่งตั้ง โดยปกติต้องใช้ กรรมการลงนามร่วมกันตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป เพื่อถ่วงดุลอำนาจ และต้องกำหนดวงเงินไว้ การใช้จ่ายเพื่อประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ของมูลนิธินั้นสามารถทำได้ แต่การใช้จ่ายนอกวัตถุประสงค์ไม่สามารถดำเนินการได้ และเท่าที่ปรากฏตามข้อเท็จจริง ขั้นตอนการโอนให้กันภายในมูลนิธิตามอำเภอใจโดยไม่ผ่านการอนุมัติจากที่ประชุมคณะกรรมการ ส่วนตัวในส่วนนี้คิดว่าเป็นการกระทำที่ผิดทั้งทางแพ่ง ทางอาญา และทางภาษีอากร โดยมีบทลงโทษตั้งแต่การเพิกถอนกรรมการ การเลิกมูลนิธิ ไปจนถึงโทษจำคุกในคดีอาญาฐานยักยอกทรัพย์หรือฉ้อโกงประชาชน
กรณีข้อสงสัยเกี่ยวกับการปั่นกระแสดราม่าที่เกี่ยวกับสัตว์ ในการบังคับใช้พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 นั้น ดร.สาธิต มองว่าเป็นเรื่องของวิธีการหนึ่ง
ประเด็นสำคัญคือการจงใจสร้างเหตุการณ์ให้เกิดกระแสดราม่าเกี่ยวกับสัตว์ เพื่อเปิดรับบริจาคและแสวงหาผลประโยชน์อื่นโดยมิชอบและเป็นการหลอกลวงประชาชนหรือไม่ ซึ่งก็มีฐานความผิดกฎหมาย ในการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ ที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อประชาชน มีความผิดมีบทลงโทษ จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 14 (1) ความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550
ถ้าวิธีการด้วยเจตนาแจ้งความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญา ให้แก่เจ้าพนักงานซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ก็อาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 172 หรือถ้ามีการแจ้งความเท็จว่ามีการกระทำความผิด ทั้งที่รู้ว่าไม่มีการกระทำเกิดขึ้น ก็อาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 60,000 บาท ตามมาตรา 173 ประมวลกฎหมายอาญาด้วย เป็นต้น
ดังนั้น การที่มูลนิธิหรือองค์กรการกุศลอื่นๆ จะใช้เงินที่ได้รับจากการบริจาคที่มีผู้บริจาคที่มีจิตศรัทธา เจตนาในการช่วยเหลือสรรพสัตว์น้อยใหญ่ที่ตกทุกข์ได้ยาก แต่กลับมาใช้จ่ายส่วนตัวที่ไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ขององค์กรนั้นๆ นอกจากผิดกฎหมายแล้ว ยังเป็นการ “ทำลายศรัทธาชาวบ้าน” ที่มีให้และสร้างความเสื่อมเสียให้กับวงการช่วยเหลือสัตว์
สำหรับผลสุดท้าย มหากาพย์ เงินบริจาค 31 ล้าน เพื่อหมาแมว ของมูลนิธิวอชด็อก ไทยแลนด์ (WatchDog Thailand – WDT) จะจบลงเช่นไรนั้น ทุกอย่างก็ต้องรอให้เข้าสู่กระบวนการการตรวจสอบข้อเท็จจริงทางกฎหมายและให้ความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เรื่องนี้ก็อาจเป็นบทเรียนของ “นักบุญ กระแสปั่น ทุนชาวบ้าน” ที่ทุกองค์กรการกุศลต้องตรวจสอบได้
เลขา TSPCA องค์กรการกุศลต้องตรวจสอบได้
